آموزش نماز
نماز و نیایش مثل خدا جویی از دل و روح ما سرچشمه می گیرد. به هر کجای این کره خاکی و پهناور سیر و سیاحت کنیم، ملتها با ادیان گوناگون و رسومات متفاوت همگی اهل ذکر و نماز مخصوص خود هستند. هیچ جای دنیا را نمی یابیم که مردمش از نیایش جدا و از آن بی نیاز باشند حتی آنها که بت می پرستند در . معابدشان با تمام قد به خاک می افتند و دعا می خوانند؟
در آئین ما نماز پاسخ به ندای فطرت و نیاز دل است بنابراین
کسانی که نماز نمی خوانند در واقع جواب رد به خواسته باطنی خویش می دهند. نماز مراسم روحانی و سرود عشقی است که وقتی با آدابش و با حضور قلب انجام می گیرد انسان را به آسمانها عروج می دهد و احساس می شود که به محبوب اصلی یعنی خدای خوب و مهربان نزدیک شده و همنشین اوست. بدین دلیل که وقتی حضرت موسی بالا به پیشگاه پروردگار عرض کرد: خدایا دوری تا با صدای بلند تو را بخوانم و یا نزدیکی تا با تو زمزمه و نجوا کنم؟ فرمود: ای موسی من همنشین کسی هستم که به یاد من باشد. نماز یعنی یاد خدا «اقم الصلوة لګری»، نماز را برای یاد من بر پا دارا
لزوم دانستن چند چیز مهم قبل از نماز
طهارت
اسلام دین طهارت و پاکیزگی است و خداوند پاکان و پاکیزگان و توبه کاران را دوست دارد.
1. سوره طه، آیه ۱۴.
برخی از پاک کنندها:
آفتاب
زمینی
آب جاری
آب قليل
آب کر، آب قلیل، آب جاری، زمین، آفتاب
با آب پاک خالص می توان چیزهایی را که نجس شده اند پاک کرد. با آب کر و جاری ۲ مرتبه و با آب قلیل سه مرتبه چیز نجس را آب می کشند. اگر کف پا و ته کفش در اثر راه رفتن روی زمین نجس شود می توان آن را با راه رفتن روی زمین خشک و پاک، بدان اندازه که عین نجس بر طرف شود پاک کرد و احتیاجی به کشیدن نیست. اگر زمین و ساختمان و در و پنجره و مانند آن که ثابت هستند نجس شوند، پس از بر طرف شدن عین نجاست از آنها در صورتی که رطوبت محل نجس در اثر تابش مستقیم و مداوم آفتاب خشک شود پاک می شوند.
بعضی از چیزهای ناپاک:
بول و مدفوع انسان و هر حیوان حرام گوشتی که خون جهنده دارد، منی و مردار و خون انسان و هر حیوانی که خون جهنده دارد خواه حلال گوشت باشند یا حرام گوشت!
سگ و خوک صحرایی حتی مو و استخوان و پنجه و ناخن و رطوبت های آنها. شراب و آبجو و هر چیز مست کننده که مایع باشد.
اگر نوجوانی که تکلیفش نزدیک است بگوید چیزی را آب کشیدم، در صورتی که آن چیز در تصرف او باشد یا مورد اطمینان باشد حرف او قبول است و همچنین اگر بگوید چیزی نجس است حرف او قبول است.
وضو:
قبل از وضو گرفتن که معمولا به توالت می رویم رعایت چند نکته لازم است نخست اینکه واجب است در توالت عورت خود را حتی از مثل برادر و خواهر و پدر و مادر بپوشانیم، دوم اینکه در هنگام تخليه بول و مدفوع حرام است که رو به قبله و یا پشت به قبله باشیم.
در چهار مكان تخلیه بول و مدفوع حرام است ۱- در کوچه های بن بست ۲- در خانه کسی که اجازه نداده است از دستشویی و توالت خانه اش استفاده کنیم ۳- در مکانی که برای عده مخصوصی وقف شده، مثل بعضی مدرسه ها که وقف دانش پژوهان است ۴ روی قبر مؤمنین و همچنین هر جایی که هتک حرمت یکی از مقدسات دین باشد. باید توجه داشت که محل بول و مدفوع را پس از برطرف کردن نجاست با آب گر و جاری یک مرتبه و با آب قليل سه مرتبه باید شست. از مسائل مهم توالت رفتن بیرون آوردن باقیمانده بول از مجرای آن است که در غیر این صورت ممکن است پس از خارج شدن از توالت باقیمانده بول خارج شود، لباس و بدن آلوده و نجس گردد!
حال که آماده وضو گرفتن شده ایم باید بدانیم که وضو در هر حال پسندیده است و در مواردی مثل خواندن نماز واجب می شود.
در وضو واجب است پس از نیت به ترتیب صورت، دست راست و دست چپ را شست و جلوی سر و روی پاها را مسح کرد.
صورت را باید از بالای پیشانی جایی که موی سر بیرون می آید تا آخر چانه شست و از پهنا حداقل به مقداری که بین انگشت وسط و شصت قرار گیرد باید شسته شود.
پس از شستن هر دو دست باید جلوی سر را با رطوبت آب وضو که در دست مانده مسح کرد.
بعد از مسح سر باید با تری آب وضو که در دست مانده روی پاها را از یکی از سر . انگشتان پا تا برآمدگی روی پا مسح کرد و بهتر است مسح را تا مفصل ادامه دهد. ا
اگر کسی وضو نگرفته نمی تواند نماز بخواند نباید دست روی اسم خدای متعال و یا خطوط قرآن بگذارد و حتی بهتر است که بر اسم مبارک پیامبر و همه معصومین علیهم السلام بدون وضو دست نگذارد.
چند چیز وضو را باطل می کند: خروج بول، مدفوع و گاز معده از انسان، خوابی که بر چشم و گوش مسلط شود، (یعنی نه چشم ببیند و نه گوش بشنود) آنچه عقل را از بین ببرد (مثال)، دیوانگی مستی، بیهوشی و آنچه باعث غسل می شود.
یک نکته را به محضر شما خواننده عزیز و دوست جوانم عرض کنم که همیشه برای نیت وضو در هر ساعت از ساعات شب و روز بگویید وضو میگیرم برای طهارت «قرب إلى الله» تا مادامی که این وضو را باطل نکرده اید می توانید برای هر کار و عبادتی که نیاز به وضو دارد از این وضو استفاده کنید.
وضوی جبیره:
اگر در اعضای وضو جراحت یا شکستگی باشد روی آن را جز نماز میت که به وضو احتیاجی نیست
پارچه پاکی انداخته با رطوبت دست روی آن پارچه می کشند.
غسل و تيمم
غسل و تیمم نیز از اعمالی است که گاهی قبل از انجام نماز بدانها نیازمند می شویم و تکلیف ما بجا آوردن آنها است.
غسل را به دو قسم می توان انجام داد: ۱- ترتیبی ۲- ارتماسی
در غسل ترتیبی باید بعد از نیت، اول سر و گردن، بعد تمام طرف راست بدن و بعد تمام طرف چپ بدن را بشویید و برای اینکه يقين کنید هر سه قسمت را کاملا غسل داده اید، هر قسمتی را که می شوید مقداری از قسمت های دیگر را هم با آن بشویید. -
در غسل ارتماسی باید آب تمام بدن را فرا بگیرد، پس اگر به نیت غسل ارتماسی در آب فرو رود، چنانچه پای او روی زمین باشد، باید آن را از زمین بلند کند.
قبل از غسل و همین طور قبل از وضو و تیمم باید چیزهایی را که مانع رسیدن آب بر بدن می شود بر طرف کرد و نیز در صورت نجس بودن بدن آن را پاکیزه نمود.
کسی که چند غسل بر او واجب است و یا غسل واجب و مستحب را می خواهد انجام دهد می تواند به نیت همه آنها یک غسل بجا آورد.
غسلهای واجب هفت است. چهار مورد آن بین مرد و زن مشترک است و آنها عبارتند از: غسل جنابت، غسل مس میت، غسل میت، غسل نذر و قسم سه مورد دیگر مخصوص بانوان است.
غسل جنابت در دو صورت واجب می شود ۱- آمیزش جنسی ۲- خروج منی در خواب یا بیداری. (در اینجا لازم می دانم که درباره شرایط تکلیف برای پسران عرض کنم که اگر نوجوانی قبل از آنکه پانزده سالش کامل شود موی زیر شکمش درآمد و یا در خواب یا بیداری منی از او خارج شد او بالغ شده و واجب است که غسل جنابت نماید و شرط تکلیف شدن دختران تمام شدن سن نه سال آنها است.) و در مواقعی که وقت تنگ است و فرصتی برای غسل نیست می توان با تیمم بدل از غسل جنابت و تطهير بدن و لباس نماز را خواند و بعد غسل کرد.
در حال جنابت پنج چیز بر شخص حرام است: ۱- رساندن بدن به خط قرآن یا به اسم خدا و پیغمبران و امامان عليهم السلام. ۲ رفتن در مسجد الحرام و مسجد النبي صلى الله عليه و آله ۳ - توقف در مساجد دیگر و حرم امامان معصوم علیهم السلام اما عبور کردن مانعی ندارند. ۴- گذاشتن چیزی در مساجد. ۵- خواندن سوره هایی که آیه های سجده واجبه دارد.
ضمنا با غسل جنابت بدون وضو می توان نماز خواند.
اما تیمم مربوط به موارد زیر است که به جای وضو یا غسل تیمم می کنیم.
ا- به آب پاک و حلال دسترسی نداشته باشیم.
۲- از رساندن آب به بدن بر سلامتی خود بترسیم.
٣- وقت نماز تنگ باشد و اگر وضو و یا غسل انجام دهد نماز قضا می شود.
۴- آب به اندازه آشامیدن باشد.
۵- تیمم باید بر زمین پاک انجام شود. بنابراین تیمم بر خاک، ریگ، کلوخ و سنگ صحیح است.
دستور تیممم
تیمم را بهتر است بدین ترتیب انجام داد: اول نیت که تیمم بدل از وضو است و یا بدل از غسل است. دوم باید کف هر دو دست را بر زمین پاک و یا شن و سنگ زد و سپس تمام کف هر دو دست را به تمام پیشانی و دو طرف آن از جایی که موی سر می روید تا ابروها و بالای بینی کشید
و سپس تمام کف دست چپ را به تمام پشت دست راست و بعد تمام کف دست راست را به تمام دست چپ کشید و پس از آن باز هم دستها را به زمین زد و پشت دست ها کشید.
آداب نماز
ابتدا لازم است از اوقات نماز مطلع شویم! وقت نماز صبح از هنگام دمیدن سفیده صبح و اذان صبح تا اول طلوع آفتاب است. وقت نماز ظهر و عصر از اول نیمروز شرعی است تا غروب آفتاب. وقت نماز مغرب و عشاء از مغرب است تا نیمه شب. مغرب هنگامی است که پس از غروب آفتاب سرخی افق که از طرف مشرق به طرف بالای سر می آید. از بین برود.
شرایط لباس نمازگزار
١- پاک باشد ۲- حلال باشد ۳- از مردار نباشد ۴- از حيوان حرام گوشت نباشد حتی مثل موی گربه هم به لباس نباشد ۵ - زینت طلا مثل انگشتر و غیره و ابریشم خالص برای مردها نباشد و باید توجه داشت که استفاده از زینت طلا به هر صورت در غیر نماز برای مردها حرام است. ۶- در حال نماز مرد باید عورتین را بپوشاند، ولی زن تمام بدن ولی پوشاندن صورت زن به مقداری که در وضو شسته می شود و دست ها تا مچ و روی پاها تا مچ لازم نیست.
شرایط مکان نمازگزار:
1- جایی که شخص در آن نماز میگزارد نباید غصبی و از حرام باشد.
. ۲ - مکان نمازگزار نباید لغزنده باشد، مگر در صورت اضطرار.
3 - سجده گاه حتما پاک باشد و اگر شش موضع دیگر سجده نجس باشد و عین نجاست ظاهر نباشد اشکال ندارد.
نماز خواندن در مسجد بهتر است:
نماز خواندن در مسجد فضیلت بسیار دارد و نباید شخص مسلمان از رفتن به مسجد کوتاهی کند خصوصا کسانی که همسایه مسجد هستند و یا صدای اذان مسجد را می شنوند.
امام صادق علیه السلام فرمود: بر شما باد به رفتن مساجد، زیرا مساجد خانه های خدا در روی زمینند. هر که پاک و پاکیزه وارد آنها شود خداوند او را از گناهانش پاک گرداند و در زمره زایران خود قلمدادش کند، پس، در مساجد نماز و دعا بسیار بگزارید.
نجس کردن زمین و سقف و بام و دیوار مسجد حرام است و هر کس بفهمد جایی از مسجد نجس شده باید فورة نجاست را بر طرف کند.
اهمیت اذان و اقامه قبل از نماز:
اذان یکی از سرودهای حماسی اسلام و مسلمانان است که بانک نماز محسوب می شود. رسول خدا صلى الله عليه و آله می فرمود: اهل آسمان از ساکنان زمین چیزی جز اذان نمی شنوند و همان گرامی فرمود: شیطان چون آواز دعوت به نماز را بشنود بگریزد.
آری فرا رسیدن وقت نماز با اذان اعلام می شود و با آهنگ اذان، نمازگزار خود را برای نماز آماده میکند و به محل نماز می آید. در این وقت بار دیگر برای توجه بیشتر «اقامه می گوید و بعد نماز را شروع می کند».
چگونگی اذان و اقامه
الله أكبر در اذان ۴ مرتبه در اقامه ۲ مرتبه
خدا بزرگتر از هر چیزی است أشهد أن لا إله إلا الله اذان ۲ مرتبه، اقامه ۲ مرتبه شهادت می دهم که جز خداوند یکتا، خدایی نیست أشهد أن م دة رشول الله اذان ۲ مرتبه اقامه دو مرتبه شهادت می دهم که محمد رسول خدا است. أشهد ان علیا ولی الله اذان ۲ مرتبه، اقامه دو مرتبه شهادت می دهم که علی ولی خداست.
على الصلوۃ اذان ۲ مرتبه اقامه ۲ مرتبه
بشتابید برای نماز حتي على الفلاح اذان ۲ مرتبه، اقامه ۲ مرتبه بشتابید بسوی پیروزی و رستگاری حين على خير العمل اذان ۲ مرتبه، اقامه دو مرتبه بشتابید بسوی کار نیک. قد قامت المملو اقامه ۲ مرتبه به يقين نماز بر پا شد. الله أكبر اذان ۲ مرتبه، اقامه ۲ مرتبه
خدا بزرگتر از هر چیزی است. دار در شرکت مشاور ارشد ۶
لا إله إلا الله اذان ۲ مرتبه، اقامه ۱ مرتبه خدایی جز خداوند یکتا نیست.
واجبات نماز:
١- نیت: بداند چه نمازی می خواند و آن را برای خدا بخواند.
۲- قیام: ایستاده بودن هنگام تكبيرة الإحرام و قرائت و پیش از رکوع و پس از ركوع.
۳- گفتن تكبيرة الإحرام يعني الله اکبر در آغاز نماز، مستحب است که بعد از گفتن «الله أكبر» و قبل از شروع قرائت گفتن «آغو بالله من الشيطان الرجيم»
۴- قرائت: خواندن حمد و سوره در رکعت اول و دوم و خواندن حمد تنها یا تسبیحات چهارگانه در رکعت سوم و چهارم. او با ایسنا "
سوره حمد:
بسم الله الرحمن الرحيم بنام خداوند بخشاینده مهربان
الحمد لله رب العالمين. حمد اختصاص یافته پروردگار جهانیان است. الرحمن الرحيم. خدایی که بخشنده و مهربان است. مالك يوم الدين صاحب روز قیامت است. ایاک نعبد و ایاک نستعين تنها ترا عبادت می کنیم و فقط از تو یاری می خواهیم . إهدنا الصراط المستقيم - به راه راست هدایتمان فرما | صراط الذين أنعمت عليهم غير المغضوب عليهم ولا الضالين. راه آنان که به آنها نعمت بخشیدی، نه راه آنان که بر آنها خشم گرفتی و نه راه گمراهان.
پس از سوره حمد باید یک سوره تمام از قرآن مجيد جز سوره های سجده خوانده شود. خواندن سوره «اتا آئزلنا» در رکعت اول نمازها و سوره «قل هو الله أحد» در رکعت دوم بهتر است. در هر رکعت نماز بعد از قرائت باید به اندازهای خم شد که کف دست ها روی زانو قرار گیرد. این کار را رکوع می گویند. ذکر رکوع گفتن سه مرتبه «سبحان الله» و یا یک مرتبه «سبحان ربى العظيم و بحمده» است. یعنی پروردگار بزرگ من پیراسته و منزه است و او را ستایش می کنم.
نمازگزار باید در هر رکعت از نمازهای واجب و مستحب بعد از رکوع دو سجده کند یعنی پیشانی و دو کف دست و دو زانو و دو انگشت بزرگ پاها را بر زمین بگذارد.
ذکر سجده گفتن سه مرتبه «سبحان الله» و یا یک مرتبه «سبحان ربى الأعلى و بحمده» است.
یعنی پروردگار بزرگ من پیراسته و او را می ستایم. خوب است قبل از ركوع دوم نماز قنوت را انجام دهیم
و کلماتی که صورت دعا داشته باشد با پروردگار خود بگوییم. آیاتی از قرآن که به صورت دعاست می توان خواند مثل آیه ۱۹ از سوره مبارکه نمل.
« رب اوزعنی آن اشكر نعمتك التي أنعمت على وعلى ولد و آن آغمل صالحا ترضيه و أدخلني برحمتك في عبادك الصالحين)
پروردگارا به من توفيق شکر نعمت هایی که به من و پدر و مادرم عنایت فرمودی بده و برای انجام کارهایی که مورد رضایت توست موفق بدار و مرا به لطف و رحمتت در زمره بندگان صالحت وارد نما.
در رکعت دوم تمام نمازهای واجب و مستحب و رکعت سوم نماز مغرب و رکعت چهارم نماز ظهر و عصر و عشا، باید بعد از سجده دوم بنشینیم و در حال آرام بودن بدن تشهد بخوانیم.
ذکر تشهد عبارت است از: أشهد أن لا إله إلا الله وحده لاشريك له گواهی میدهم که جز آفریدگار یکتا خدایی نیست و اوست بی همتا
وأشهد أن محمدا عبده و رسوله
و گواهی میدهم که محمد بنده و فرستاده خداست.
اللهم صل على محمد و آل محمد .. خدایا بر محمد و خاندان او درود بفرست.
پس از تمام شدن تشهد اگر نماز دو رکعتی است سلام می دهیم و اگر نماز سه رکعتی و یا چهار رکعتی باشد بلند می شویم و تسبیحات چهارگانه را می خوانیم.
سبحان الله و الحمد لله ولا إله إلا الله و الله أكبر ۳ مرتبه
خداوند از هر عیبی منزه است و حمد مخصوص خداوند است و جز او خدایی نیست و بر تر از هر چیز است.
آنگاه به رکوع می رویم و ذكر ركوع را می خوانیم بعد به سجده می رویم و دو سجده را بجا می آوریم بعد می نشنیم و چنانچه نماز مغرب باشد تشهد می خوانیم و سلام می دهیم و اگر نماز چهار رکعتی باشد مثل نماز ظهر و عصر و عشاء دو باره برمی خیزیم و تسبیحات چهارگانه را مانند رکعت قبل می خوانیم و به رکوع می رویم و بعد دو سجده بجا می آوریم سپس می نشینیم و مانند رکعت دوم تشهد می خوانیم و بعد سلام نماز را می دهیم و نماز به پایان می رسد.
سلام نماز عبارت است از: «السلام علیک ایها النبى و رحمة الله و برکاته» ای پیامبر! سلام و رحمت و برکات پروردگار بر تو باد.
«السلام علينا وعلى عباد الله الصالحين» سلام بر ما و بر بندگان نیکو کار خداوند باد.
السلام عليكم و رحمة الله و بركاه»
سلام و رحمت خداوند بر شما اهل ایمان باد.
دختران و پسران و نور چشمان گرامی باید قبل از بالغ شدن نماز را یاد بگیرند تا هنگام بالغ شدن، نماز و قرائت و ذکرهای نماز را غلط نخوانند و همچنین تلاش کننده همیشه در اول وقت و هنگام فضیلت وقت نماز آن را بجا بیاورند. امام صادق علیه السلام می فرمود: «هر نمازی دو وقت دارد:
اول و آخر. اول وقت بهترین آن است. هیچ کس نباید بدون علتی نماز را به آخر وقت موکول کند. آخر وقت فقط برای بیمار و علیل و کسی که عذری دارد قرار داده شده است».
نماز جماعت:
خوب است نمازهای واجب خصوصا نمازهای شبانه روزی را به جماعت بخوانیم و درباره نماز صبح و مغرب و عشاء بیشتر سفارش شده است. رسول خدا صلى الله عليه و آله درباره اهمیت نماز جماعت می فرمود: اند
یک نماز با جماعت، بهتر از چهل سال نماز فرادی در خانه است
پرسیدند: آیا یک روز نماز؟! فرمود: بلکه یک نماز
اولین نماز جماعتی هم که بر پا شد، به امامت رسول خدا صلی الله عليه و آله و شرکت حضرت علی علیه السلام و جعفر طیار برادر حضرت علی علیه السلام بود.
همان گرامی فرمود: اگر نماز صبح را به جماعت بخوانم، در نظرم محبوب تر از عبادت و شب زنده داری تا صبح است.
امام جماعت باید بالغ و عاقل و شیعه دوازده امامی و عادل و حلال زاده باشد و نماز را به طور صحیح بخواند.
از امام صادق عليه السلام پرسیدند: «عادل کیست؟» فرمود: کسی که چشمش را از حرام، زبانش را از گناه و دستش را از ظلم حفظ کند».
و پیامر گرامی اسلام صلی الله عليه و آله درباره معرفی شخص عادل فرمود: «کسی که با مردم، در معاملات، ستم نکند و در سخن، دروغ نگوید و در وعده هایش تخلف نکند، او از کسانی است که مروتش کامل و عدالتش آشکار است».
نماز قضا:
کسی که نماز واجب خود را در وقت آن نخوانده باید قضای آن را به همان صورت که از او قضا شده تمام یا شکسته بجا آورد. نماز قضا پدر و مادر بر عهده پسر بزرگ تر است.
نماز مسافر:
مسافر به کسی می گویند که بیست و دو کیلومتر از آخرین خانه شهر دور شود چنین شخصی باید نمازهای چهار رکعتی را به شرط های زیر دو رکعت بخواند:
1- رفتن و برگشتن او چهل و چهار کیلومتر باشد.
۲- از ابتدا قصد رفتن و برگشتن این مسافت را داشته باشد و در
بین راه هم از قصد خود برنگردد. ٣- مسافرتش حرام نباشد. ۴- صحرانشين و خانه بدوش مثل عشایر نباشد. ۵- شغل او مسافرت نباشد.
نماز آیات:
نماز آیات به واسطه چهار چیز واجب می شود. ا- گرفتن خورشید ۲- گرفتن ماه ٣- زلزله
۴- رعد و برق و بادهای سیاه و سرخی که اکثر مردم از آنها بترسند.
نماز آیات دو رکعت است و در هر رکعت پنج رکوع دارد، بدین ترتیب که انسان بعد از نیت تکبیر بگوید و یک حمد و سوره بخواند و به رکوع رود و سپس سر بردارد و دوباره حمد و سوره بخواند و رکوع رود تا پنج مرتبه و سپس دو سجده انجام دهد و رکعت دوم هم به همین ترتیب.
نماز میت:
پس از غسل دادن میت نماز میت را با پنج تکبیر بدین ترتیب می خوانند:
١- الله اكبر «اشهد أن لا إله إلا الله وحده لاشريك له وأشه أن محمد عبده و رسوله».
۲ - الله اكبر «اللهم صل على محمد وآل محمم
٣ - الله أكبر «اللهم اغفر للمؤمنين و المؤيثات».
۴- الله أكبر، در صورتی که میت مرد باشد گفته می شود: اللهم اغفر لها الميت. و اگر زن باشد گفته می شود: اللهم اغفر لهذه الميت
۵ - الله أكبر، با این تکبیر پنجم نماز میت تمام می شود. چند نکته مهم درباره آداب نماز:
١- ترتیب: یعنی نمازگزار باید نماز را به ترتیب بخواند یعنی حمد را قبل از سوره و رکوع را قبل از سجده و تشهد را قبل از سلام و چنانچه پس و پیش بخواند نمازش باطل می شود.
۲- موالات: یعنی تمام بخش های نماز را شخص نمازگزار بدون فاصله و پشت سر هم انجام دهد.
٣- مبطلات نماز: دوازده مورد است که باعث باطل شدن نماز می گردد:
1- از بین رفتن یکی از شرط های نماز.
۲ - انجام کاری که وضوء یا غسل را باطل می کند.
٣- خوردن و آشامیدن.
۴- سخن گفتن.
۵- خندیدن با صدا ولی لبخند زدن نماز را باطل نمی کند.
۶- گریستن با صدا ولی اگر گریه از خوف خدا و یا برای توبه از گناه باشد اشکال ندارد بلکه خوب است.
۷- روی را از قبله برگرداندن
۸- کم و زیاد کردن ارکان نماز حتی اگر سهوا باشد.
۹- بر هم زدن صورت نماز.
۱۰- دست ها را بر هم گذاشتن مثل اهل سنت
۱۱ - آمین گفتن بعد از حمد مثل اهل سنت
۱۲ - شکهای باطل کننده نماز
۴- شکیات نماز
شکیات بر ۲۳ قسم است، هشت آن نماز را باطل می کند و به شش قسم آن نباید اعتنایی کرد و نه قسم دیگر آن صحیح است. | اشک های باطل: ۱- شک در نمازهای دو رکعتی، ۲- شک در شماره رکعتهای نماز سه رکعتی مثل نماز مغرب، ۳ - شک در نمازهای چهار رکعتی که پای یک در میان باشد، ۴- اگر در نماز چهار رکعتی قبل از اتمام سجده دوم شک کند، ۵ - شک بین ۲ و ۵ یا ۲ و بیشتر از ۵، ۶- شک بین ۳ و ۶ یا ۳ و بیشتر از ۶، ۷- شک در رکعت های نماز که نداند چند رکعت خوانده است، ۸- شک بین ۴ و ۶ یا ۴ و بیشتر از ۶.
اشک هایی که نباید به آنها اعتنا کرد: ۱- شک در چیزی که نمازگزار از محل آن گذشته است مثل اینکه در رکوع شک کند که آیا حمد و سوره را خوانده یا نه، ۲- شک بعد از سلام، ۳- شک بعد از گذشتن وقت نماز، ۴ - شک کسی که در نماز، زیاد شک کند، ۵ شک امام در شماره رکعتهای نماز در صورتی که مأموم آن را بداند و یا شک مأموم در رکعت های نماز، در صورتی که شماره آن را امام بداند، ۶- شک در نمازهای مستحبی
شک های صحیح: در نه صورت اگر نمازگزار در شماره رکعت های نماز چهار رکعتی شک کند باید به دستورات زیر عمل نماید:
۱۔ نمازگزار بعد از سر برداشتن از سجده دوم، شک کند دو رکعت خوانده یا سه رکعت، بنا را بر سه می گذارد و یک رکعت دیگر را می خواند و نماز را تمام می کند سپس یک رکعت نماز احتياط ایستاده یا دور رکعت نشسته بجا می آورد.
۲- شک بین دو و چهار، بعد از سجده دوم، بنا را بر چهار می گذارد و نماز را تمام می کند و دو رکعت احتیاط، نماز احتیاط را ایستاده می خواند.
٣- شک بین دو و سه و چهار، بعد از سجده دوم، بنا را بر چهار می گذارد و نماز را تمام می کند آنگاه دو رکعت ایستاده و دو رکعت نشسته می خواند.
۴- شک بین چهار و پنج، بعد از سجده دوم، بنا را بر چهار می گذارد و نماز را تمام می کند و بعد از نماز، دو سجده سهو بجا می آورد.
۵- شک بین سه و چهار، هر جای نماز که باشد بنا را بر چهار می گذارد و نماز را تمام می کند سپس یک رکعت نماز ایستاده را می خواند.
۶- شک بین چهار و پنج، در حال ایستاده که باید نمازگزار بنشیند و تشهد را بخواند و نماز را سلام دهد و یک رکعت نماز احتياط ایستاده را بخواند.
۷- شک بین سه و پنج، در حال ایستاده که باید نمازگزار بنشیند و تشهد را بخواند و سلام دهد و دو رکعت نماز احتیاط را ایستاده بخواند.
۸- شک بین سه و چهار و پنج در حال ایستاده که باید نمازگزار، بنشیند و سلام دهد سپس دو رکعت نماز احتیاط را ایستاده بخواند.
۹- شک بین پنج و شش، در حال ایستاده که باید نماز گزار بنشیند و تشهد را بخواند و سلام دهد سپس دو سجده سهو را بجا آورد
سجده سهو:
در پنج مورد باید سجده سهو کرد یعنی نمازگزار بعد از سلام نماز فورا نیت سجده سهو می کند و پیشانی را بر چیزی که سجده بر آن صحیح است می گذارد و می گوید: بسم الله و باللير و صلى الله على محير و آل محم.» آنگاه سر از سجده برمی دارد و دوباره به سجده می رود و باز همان ذکر را تکرار می کند و سر از سجده بر می دارد و می نشیند و تشهد می خواند و سلام می دهد.
در سجده سهو تكبيرة الإحرام ندارد و پس از نیت به سجده می رود. مواردی که سجده سهو لازم است عبارتند از:
ا- در بین نماز از روی اشتباه حرف زدن.
۲- جائی که در نماز نباید سلام دهد مثلا در رکعت دوم نماز ظهر سلام دهد باید نماز را ادامه دهد پس از نماز دو سجده سهو بجا آورد.
۳- در نماز یک سجده را فراموش کند که بعد از نماز ابتدا باید قضای سجده فراموش شده را بجا آورد و بعد دو سجده سهو انجام دهد
۴- تشهد را فراموش کند در اینجا نیز باید پس از نماز اول قضای تشهد را بجا آورد و بعد دو سجده سهو انجام دهد.
۵- در نماز چهار رکعتی بعد از سجده دوم شک کند که ۴ رکعت خوانده یا ۵ رکعت در این صورت می نشیند و نماز را تمام می کند و دو سجده سهو را بجا می آورد طریق خواندن نماز احتیاط که در شک های صحیح مطرح شد بدین صورت است که چه یک رکعتی و یا دو رکعتی فقط حمد را می خواند سوره و قنوت ندارد و سلام آخر در تشهد کافی است.
تعقیبات نماز
مستحب است انسان بعد از نماز مقداری مشغول تعقیب (یعنی خواندن ذکر و دعا و قرآن) شود و بهتر است پیش از آنکه از جای خود حرکت کند و وضو و غسل و تیمم او باطل شود، رو به قبله تعقیب را بخواند. و از تعقیب هائی که خیلی به آن سفارش شده است، تسبیح حضرت زهرا سلام الله عليها است که باید به این ترتیب گفته شود: ۳۴ مرتبه الله أكبر، ۳۳ مرتبه الحمد لله، ۳۳ مرتبه سبحان الله. مستحب است بعد از نماز سجده شکر بجا آورده شود یعنی پیشانی را بر زمین بگذارد یک مرتبه و یا سه مرتبه بگوید
شكر الله» یکی از تعقیباتی که به دنبال همه نمازها می توان خواند
و عبارات بلند و جالبی دارد این دعاست: .
«الهي هيره صلواتی صليتها لأ إحاج منك إليها، ولا رغبة منک فیها
پروردگارا این نمازی است که من آن را بجا آوردم و توبه آن محتاج نیستی و تو میل و رغبتی بدان نداری! –
«إلا تعظيما وطاع و إجابة لك إلى ما آمژ تنی به إلهي إن كان فيها خلل أو تقص من ركوعها أو شجودها فلا تؤاخذنی و تقل على بالقبول والغفران»
جز آنکه من از جهت تعظیم و طاعت و اجابت فرمان تو انجام داده ام پروردگارا: اگر در رکوع و سجود و کارهای نماز نقص و عیبی بود مرا مؤاخذه مفرما و قصور مرا با فضل و کرمت ببخش و نمازم را قبول کن! |
اللهم صل على محمم وآل حمير»
قال رسول الله (ص): إن العبد المسلم إذا قام إلى الصلاة تحا خطاياه كما تحاث ورق هذه الشجر.
پیامبر اکرم (ص) فرمودند: همانا بنده مسلمان هنگامی که برای نماز می ایستد خطاها و زشتی های او همچون برگ های درخت می ریزد و پاک می شود.
قال علي (ع):
إن الإنسان إذا كان في الصلاة فان جسده و ثيابه و كل شئ حؤله یسبح.
حضرت علی (ع) فرمودند: همانا انسان تا وقتی که در نماز است جسم او و لباسش و هر چه در اطراف او می باشد تسبیح گو هستند.